Blog
Laureaci Nobla wzywają do większej otwartości w medycynie
Dwaj laureaci Nagrody Nobla - Sir John Sulston (medycyna 2002) i Joseph Stiglitz (ekonomia 2001) rzucają wyzwanie “moralnej korupcji” przemysłu medycznego, który niszczy rozwój współczesnej nauki. W otwartym liście do The Times Sulston i Stiglitz piszą, że istniejące przepisy chroniące tzw. własność intelektualną nie są przystosowane do dzisiejszych warunków i szkodzą nauce. Patentowanie genów i procedur medycznych blokuje innowacyjność, prowadzi do monopolizacji wyników i utrudnia dostęp do wiedzy. “Prywatne interesy firm farmaceutycznych biorą górę nad interesami pacjentów” - mówił Sulston na otwarciu Instytutu na rzecz Nauki, Etyki i Innowacyjności przy Uniwersytecie w Manchesterze.
Pytanie “Czyją własnością jest nauka?” jest kluczowe, a odpowiedź na nie będzie miała daleko idące implikacje dla postępu naukowego i sposobu dystrybucji osiągnięć naukowych. … Wierzymy, że nadszedł czas aby na nowo ocenić skutki istniejącego systemu praw autorskich, szczególnie w odniesieniu do prawa patentowego, nauki, innowacyjności i dostępu do technologii. Musimy ocenić czy system ten wspiera czy niszczy, czy działa na rzecz promocji postępu naukowego i dobra wspólnego czy je torpeduje. “
Apel noblistów zainaugurował narodową debatę “Who owns science?” na Uniwersytecie w Manchesterze.
Piąta wolność
Wiosną 2007 Janez Potocnik, europejski komisarz ds. Badań (DG Research) zaproponował dodanie piątej wolności - przepływu wiedzy - do 4 pozostałych wolności (przepływu dóbr, usług, kapitału i pracy) gwarantowanych przez Traktat Europejski. Ideę tę przedstawił w dokumencie The European Research Area: New Perspectives. Pisał w nim:
Gromadzenie, rozprzestrzenianie i wykorzystywanie wiedzy to rdzeń każdego procesu badawczego. Zapewnienie dostępu do wiedzy generowanej w wyniku badań finansowanych ze źródeł publicznych i wykorzystywanie jej przez decydentów i przedsiębiorców to fundamenty Europejskiej Strefy Badawczej, gdzie wiedza musi krążyć bez żadnych ograniczeń.
Wiedza na najwyższym poziomie jest kluczowa dla powodzenia badań w każdej dyscyplinie badawczej. Wiarygodny, stały i niedrogi dostęp do wyników badań naukowych staje się zatem jednym z najbardziej ważkich celów do realizacji. Era cyfrowa otworzyła w tym zakresie całkowicie nowe możliwości, widzimy nowe szanse dla rozwoju bibliotek cyfrowych, repozytoriów naukowych publikacji i wyników publicznie finansowanych badań. Muszą one być zintegrowane na poziomie europejskim i powiązane z podobnymi repozytoriami i bazami danych z innych krajów. [...] Europa powinna stymulować rozwój ‘kontinuum’ dostępnych i powiązanych ze sobą informacji naukowych od surowych danych do ostatecznych publikacji w obrębie i pomiędzy różnymi społecznosciami i narodami.
Ten tekst został odebrany przez środowisko OA jako wyraźna zapowiedź poparcia idei OA przez decydentów europejskich. Jednak dwa dni temu, nastroje się pogorszyły. Rada Unii Europejskiej potwierdziła potrzebę stworzenia piątej wolności. Jednak wśród koniecznych kroków, które mają tą wolność umożliwić nie ma open access. Są za to m.in. mobilność naukowców, modele kariery naukowej przyjazne wspiraniu rodziny, reformy edukacyjne, dostęp do szerokopasmowego internetu.
